ayaskîmow nîkânêyihcikâtêwin piskihtastêwin

ta-kwêskinâkohcikêhk, ôma nêhiyawak kwayaskwâtisiwin oyêyihcikêwin natawêyihtam ohcitaw waskawîwin awasi ihtâwin paminikêwina, pamihcikêwina êkwa isîhcikêwina ispîhk katawâhk. êwako nisitawêyihtâkwan êkwânima ayaskîmow tipahamâtowin mâmawohkamâtowina êkwa kânata piko ta-nîsokahkik asici kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk okimâhkânak ta-kaskihow ka-nîkânipayihtahk ka-pimitisahikâtêk nîkânêyihcikâtêwina ta-âpatêyihtâkwahk kinwês-iyikohk êkwa nâspic nanâkatawêyimowin tôcikêmakaniyiwa.

1. wiyastêwin

ôma pahkîs mâmiskôtam wiyastêwin nîkânêyihcikâtêwina isi ayaskîmow Nunangat nisitohcikâtêw isi kwayaskwâtisiwin. wiyastêwin êwako âyiwâkihtakwanwa isi kanawêyihtâkosiwin ohci mâmawâyâwinihk. mînopayihtawin kâhcitinikatêwin isi wîkiwin, tipinawâsimowin êkwa nanâtawihawin wîkiwin asici mîna mâmawâyâwinihk mêtawêwikamikwa kistêyihtâkwanwa kiki âciwinamowin mâmawohkamâtowina asici kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, kitinikêwin maci-tôtamowin mîna sîtoskâkam nanâtawihêwin isi omâyinikêwiyiniwak. isi âyiwâkês, mitoni-nahîwin ayaskîmow kwayaskwâtisiwin kamikwa ta-wîcihtâw ta-yahkipita kâhcitinikatêwin isi kwayaskwâtisiwin kiki ayaskîmow.

1.1 âhkami nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow ta-kikinikâtêk wîkiwin-nisitohcikâtêwin isi ayaskîmow mastaw tipahamâtowina nâkatêyihtamowina, êkwa sâpo ôma ayaskîmow-kihci okimâwîwin wiciwâkanihtowin mâmawihitowin (ICPC), âhkami nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow ta-kikinikâtêk ôma 2019 ayaskîmow Nunangat wîkiwin oyêyihcikêwin wîci-kwayâcihtâniwan ohci ayaskîmow êkwa kânata, kiko âsônê nisitawinam êkwânima âhkamêyihtamowin ohci wîkiwin êwako âyiwâkihtakwan isi nâspic wîkiwin ohtinamâkêwin mîna nisitawinam pîsâkwanowan ohci nanâtawihawin êkwa sîhtawâskosiwin wîkiwin isi ka-ihtakêyihtakwahk itôcikêmakanowin.

1.2 ta-yahkipita kâhcitinikatêwin isi nanâtohkoskânêsiwin kistêyihtâkwan kwayaskwâtisiwin pamîstakêwina isi ayaskîmow Nunangat êkwa askininahk kamikwa mîna natonam ta-yahkipita ihtâwin kwayaskwâtisiwin pimipayihtâwina êkwa pamîstakêwina ta-kikinikâtêk sîtoskâkêwin kiki ayaskîmow mâmawâyâwinihk kwayaskwâtisiwin kamikwa kiki ohtinamâkêwin ohci ayaskîmow-isîhcikêwin kwayaskwâtisiwin pamîstakêwina ta-nâkatohkâcikâtêk nitawêyihtamowina ohci êkwâniki ka-mâmawohkamâtocik asici, ahpô ka-kotêyihtakwahk ka-mâmawohkamâtocik asici kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk.

2. sîtoskâkêwin ayaskîmow mâmawâyâwinihk miyw-âyâwin

ôma pahkîs nôkosîstam kitinikêwin êkwa wâsakâm sîtoskâwêwina ta-wîcihtaw kitinikêwin nakîstamowin maci-tôtamowin mîna sîtoskâm mâmawâyâwinihk miyw-âyâwin. kitinikêwin sîtoskâwêwina mâmiskôtamowan pîhci ôma pahkîs nâtâmototawêw ka-takwastahk wâsakâmihtawin ohci maci-tôtamowin kitinikêwin mîna nistawinam maskawêyihtamowina kiki mînopayihtawin ayaskîmow nanâtawihowin êkwa miyw-âyâwin.

2.1 sîtoskâkêwina, yahkipitamowin mîna pimohtatawin nanâtohkoskânêsiwin otôsihcikâtêwin pimipayihtâwin ta-yahkipita mâmawâyâwinihk miyw-âyâwin, maci-tôtamowin kitinikêwin êkwa nanâtawihowin, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk. ôma ta-kî-asici:

2.2 sîtoskâkêw kâhcitinikatêwin isi kwayaskwâtisiwin kiki ayaskîmow asici nayêhtâwikiwin, asici mêmohci ispîhtêyihtâkosiwin kiki ayaskîmow asici otatâmacêsîs mâskisiwin (FASD), pîhci kihci-itasiwêwin pamihcikêwin, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk.

2.3 ta-wîcihtaw kitinikêwin kakwâtakêyimowina kistêyihcikâtêwina mêkwâc awâsisîwiwin, kânata asici ta-wîci-osihcikâtêw ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin, kinwês-iyikohk nawac piko pêyakwan Jordan itasiwêwin êkwânima itâpahtamowin ta-kikinikâtêw sîtoskâkêwin kiki wâsakâm pamîstakêwina êkwânima âhkami kitinikêw naspâcipayiwin ahpô sîtoskâm nanâtawihowin êkwa miyôwina kiki awâsisak êkwâniki ka-kî-môsihocik naspâcipayiwin.

2.4 osihcikâtêwin ayaskîmow-nîkânastamâkêwin towihkâna ta-wîcihtaw kitinikêwin ayaskîmow iskwêwak, iskwêsisak, 2SLGBTQIA+ ayisiyiniwak mîna kotak mawinikêhikow ayisiyiniw ohci kakayêyisiwin, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk.

2.5 kânata ta-atoskêw asici ayaskîmow êkwa kotak kwayaskwâtisiwin wîci-atoskêmâkana ta-yahkipita ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin kiskêyihtamohiwêwin mâwasakonikêwin, asici pêyak ohci mawinêhikêwina êkwânima ta-wîcihtaw nâkatawâpahcikâtêk ayaskîmow mâmawohkamâtowina asici kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, asici nanapo mawinêhikêwak êkwa isi kitimâhakanak.

2.6 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk ta-osihcikâtêk wah-wâpahcikêwin êkwa kanawâpahcikâtêwin pimipayihtâwina mîna kiskinohtahiwêwin isi ta-kêhchinahow ayaskîmow ayâwak kâhcitinikatêwin isi nahâpaminâkwanwa pamîstakêwina kiki mâmitonêyihcikan maskawâtisiwin êkwa nayêhtâwikiwin, asici FASD.

3. mînopayihtawin kâhcitinikatêwin isi kwayaskwâtisiwin

ka-pimitisahikâtêk pahkîs ohci mînopayihtawin kâhcitinikatêwin isi kwayaskwâtisiwin itâpahtam isi nâtâmototawêwina êkwa waskawîwina ta-nâkatohkâcikâtêk âyâtastêwa mawinêskâkêwina kiki ayaskîmow pîhci kânata otasihkêwin kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin. waskawîwina natonam ta-yahkipita kâhcitinikatêwin isi ôma kânata otasihkêwin kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, asici osîhcikêwin sîtoskâwêwina kiki êkwâniki ka-natawêyihtahkik wîcihiwêwin ka-nâkatohkata.

3.1 ta-yahkipita kâhcitinikatêwin isi kwayaskwâtisiwin kiki ayaskîmow ka-kiyikawêpayihk pîhci ôma kihci-itasiwêwin pamihcikêwin mîna ta-nîsohka nahiyikohk, tipahikêpayihtâwin, kwayaskwêyihtamowin êkwa nanâtohkoskânêsiwin kistêyihtâkwan pisiskêyimâwin. ôma ta-kî-asici nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk ta:

3.2 isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, osihcikâtêwin mîna kikinikâtêwin ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin nanâtohkoskânêsiwin kaskihowin êkwa aswêyihtamowin nakacihtamohiwêwin kiki kwayaskwâtisiwin otatoskêwak isi ayaskîmow Nunangat, (tâpiskôc, oyasiwêwiyiniwak, opîkiskwêstamâkêwak, wiyasiwêwinohk otatoskêwak, oyasiwêwikimâw, oyasiwêwikimâwak êkwa kipahikâsowin pamîstakêwina otatoskêwak).

3.3 osihcikâtêwin mîna kikinikâtêwin towihkâna êkwânima yahkikihtâw pîhci ôma masinahikêhiwêwin êkwa kanawêyihtamowin ohci ayaskîmow isi kwayaskwâtisiwin-nisitohcikâtêw atoskêwina, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, êkwa wîci-atoskêmâkana.

3.4 aciwinamowin mawinêskâkêwina, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, kâhcitinikatêwin isi Gladue pamîstakêwina pîhci ayaskîmow Nunangat, asici isi kisiskâpayihtâwin mîna kikinikâtêwin towihkâna ta-sîtoskâm masinahikêhiwêwin, nakacihtamohiwêwin êkwa kanawêyihcikêwin ohci Gladue omasinahikêwak, wâpahcikêwak êkwa nakacihtamohiwêwak.

3.5 otôsihcikâtêw mîna yahkipitamowin kitimâhakan sîtoskâwêwina, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, nawac ta-kêhchinahow ohtinamâkêwin ohci nanâtohkoskânêsiwin katawâhk pamîstakêwina êkwa sîtoskâwêwina kiki ayaskîmow isi askininahk kamikwa êkwa isi ayaskîmow Nunangat.

4. simâkanisiwin

ka-pimitisahikâtêk pahkîs mâmiskôtam waskawîwina nisitohcikâtêw isi kêhcinahow simâkanisiwin pamîstakêwina êkwânihi nanâtohkoskânêsiwin kistêyihtâkwanwa mîna nahêyihtowan isi ayaskîmow mâmawâyâwinihk nitawêyihtamowina. pîhci Nunavut, Nunatsiavut êkwa Inuvialuit mâmawâyâwinihk itêhkêskamikohk, simâkanisiwin pamîstakêwina êkwânihi pimohtatâniwan ohci RCMP. pîhci Nunavik, Nunavik simâkanisak pamîstakêwin pimohtataw simâkanisiwin isi itêhkêskamikohk.

4.1 isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, sîtoskâkêwin ayaskîmow-nîkânastamâkêwin âyimihowin nâtâmototawêwin owiyasiwâtamowina ka-ihtakêyihtakwahk mêkiw ka-kotêyihtêmihcik ayisiyiniwak asici kistêyihtâkwan pamîstakêwina êkwa sîtoskâwêwina.

4.2 isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, sîtoskâkêwin kâhcitinikatêwin isi onahîkâsowin, kihcêyihtamowin mîna nahêyihtowan simâkanisiwin pamîstakêwina pîhci ayaskîmow Nunangat. ôma ta-kî-asici:

4.3 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, ta-osihcikâtêwin mîna kikinikâtêwin ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin nanâtohkoskânêsiwin kaskihowin mîna aswêyihtamowin nakacihtamohiwêwin ta-wîcihtaw ta-âciwina âyâtastêwa pîtotêyimowin pîhci ôma kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, asici isi mînopayihtawin nakacihtamohiwêwin kiki wiyasiwêwin sôhkêsihcikêwin.

5. tipahikêyihcikêwina

ka-pimitisahikâtêk pahkîs kikinikâtêw waskawîwina nisitohcikâtêw isi tipahikêyihcikêwina pamihcikêwin asici itâpahtamowin ohci nanâtohkoskânêsiwin mêmohci sîtoskâwêwina kiki nanâtawihêwin êkwa nanâtawihowin ohci ka-kipahikâsocik ayaskîmow mîna mînwâcihtâwin sîtoskâwêwina êkwânima itâpahtamowin isi âciwinimowin wâyinîwin êkwa kitinikêwin kawi-kakwâtakêyimowin.

5.1 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow ta-osihcikâtêk mîna kikinikâtêwin nakacihtamohiwêwin ohci ayaskîmow nêhiyawîhtwâwin, pêci-nâway kayas mîna mâmawâyâwinihk ta-wîcihtaw ta-yahkipita kiskêyihtamowin mîna nisitohtamowin ohci ayaskîmow tastaw okimâwiwinahk tipahikêyihcikêwina otatoskêwak.

5.2 osihcikâtêw nawasônikêwina asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk ta-nâkatohkâcikâtêk âyâtastêwa kakêskwêwin mîna ohtâtisiwin mawinêskâkêwina nisitohcikâtêw isi nahiniwêwikamik kiyokêwina, wîtotîmâkan kiyokêwin, kêhtê-aya kiyokêwin, Inuktut pîkiskwêwin êkwa kâhcitinikatêwin ayaskîmow-nîkânastamâkêwin pimipayihtâwin isi tipahikêyihcikêwina, asici mawinêhikêwin ohci wîcihiwêwin ta-kêhchinahow êkwânima ayaskîmow ta-âhkami âkwâpitisow isi ayaskîmow nêhiyawîhtwâwin mîna mâmawâyâwinihk mêkwâc ka-kipahikâsocik ita tipahikêyihcikêwina tasihkêwina.

5.3 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk ta-yahkipita âpacihtâwin ohci ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin paminikêwina êkwânima sîtoskâm nanâtawihêwin, mînwâcihtâwin êkwa nanâtawihowin ohci ayaskîmow omâyinikêwiyiniwak pîhci ôma tipahikêyihcikêwina pamihcikêwin êkwa ayaskîmow sa kwêskîwin ohci kitinikêwin. ôma kikinikâtêw kociwâpahtamowin isi yahkikihtâwin ayaskîmow kâhcitinikatêwin isi ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin nanâtawihtâwin pimipayihtâwin mîna pamîstakêwina pîhci ôma pîkiskwêwin ka-nisitohtahkik, asici ayaskîmow nawac piko nanâtawihowin mîkiwâhpa.

5.4 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk isi kiskêyihtamohiwêwin mâtinamâkêwin ohci ayaskîmow êkwânihi ka-kipahikâsocik ahpô ohcitaw pakitinikasowin ta-wîcihtaw ta-mêkihk kiki âhkami nanâtawihtâwin pimipayihtâwin mîna pamîstakêwina ta-aciwina wâyinîwin.

5.5 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow ta-sîtoskâm pahkîs 81 ohci tipahikêyihcikêwina êkwa pakitinikâsowin wiyasiwêwin kiki kipahikâsowin pamîstakêwina mîna kamikwa êkwânihi isi tipêyimowin asici ayaskîmow kistêyihtcikâtêwina mîna isîhcikêwina kiki nanâtawihowin mîna mînwâcihtâwin isi mâmawâyâwinihk, âsônê sâpo askiyihk pimipayihtâwina isi ayaskîmow Nunangat.

5.6 sîtoskâkam mînwâcihtâwin wiyêyihcikêwina ka-pêtahk nîkânihk ohci ayaskîmow mâmawâyâwinihk sîpâ pahkîs 84 ohci tipahikêyihcikêwina êkwa pakitinikâsowin wiyasiwêwin, asici sîtoskâkêwin kiki nitawêyihcikâtêwina ohci pakitinikasowin, nanâtawihawin wîkiwin êkwa kotak nitawêyihtamowina ohci omâyinikêwiyiniw, isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk.

6. ayaskîmow-nîkânastamâkêwin kwayaskwâtisiwin nâtâmototawêwina

ôma pahkîs nanâtonam ta-sîtoskâwêw ayaskîmow-nîkânastamâkêwin nâtâmototawêwina pîhci ôma kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin asici atoskêwin isi pimâchihtanowin ohci ayaskîmow oyasiwâsiwêwin êkwa kwayaskwâtisiwin kakêhtawêyihtamowina, ayaskîmow kwêskîwin mîna mînosihtawin kwayaskwâtisiwin pimipayihtâwin, êkwa isi askiyihk pimipayihtâwin.

6.1 isi wiciwâkanihtowin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, sîtoskâmowin pimâchihtanowin ohci ayaskîmow oyasiwâsiwêwin êkwa kwayaskwâtisiwin kakêhtawêyihtamowina. ôma ta-kî-asici sîtoskâkêwin ayaskîmow tipahamâtowin mâmawohkamâtowina isi paminamowin wâh-wâpahcikêwin mîna mâmawâyâwinihk mâmawohkamakêwin nisitohcikâtêw isi ayaskîmow wiyasiwêwina êkwa kihci isîhcikêwina.

6.2 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow ta-sîtoskâm kisiskâpayihcikêwin êkwa pîsâkwanowan ohci ayaskîmow-mêmohci kwêskîwin mîna mînosihtawin kwayaskwâtisiwin pimipayihtâwin.

6.3 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk ta-sîtoskâwêw mîna yahkipitam ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin isi askiyihk pimipayihtâwin, kikinikâtêwin asici kihci-itasiwêwin pamihcikêwin, kiki maci-tôtamowin kitinikêwin, nanâtawihêwin êkwa nanâtawihowin.

6.4 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, ta-nîsohka sîtoskâkêwin kiki ayaskîmow-nîkânastamâkêwin mâmawâyâwinihk kwayaskwâtisiwin kamikwa ta-mêkiw pamîstakêwina kiki ayaskîmow ka-kiyikawêpayihk pîhci ôma kwayaskwâtisiwin pamihcikêwin, tâpiskôc:

7. sîtoskâkêwin ayaskîmow âsawi-tipêyimisowin êkwa tipêyihcikêwin

ôma pahkîs nâkatohkâtam ayaskîmow âsawi-tipêyimisowin mîna nisitawêyihcikêwin ohci tipêyihcikêwin pâsci nakatohkâtamowin ohci kwayaskwâtisiwin, pimohtatâwin ohci kwayaskwâtisiwin-nisitohcikâtêw isi nâkatêyihtamowina sîpâ ayaskîmow mastaw tipahamâtowina, êkwa âpacihtâwin ohci ICPC ta-nîkânipayihtahk ayaskîmow nîkânêyihcikâtêwina pîhci ôma nêhiyawak kwayaskwâtisiwin oyêyihcikêwin.

7.1 nîsôhkamâkêwin asici ayaskîmow tipahamâtowin mâmawohkamâtowina, mîna kâ-piskihtahastâhk êkwa tipahaskanihk, ta-sîtoskâwêw ayaskîmow âsawi-tipêyimisowin êwako isi nakatohkâtamowin ohci kwayaskwâtisiwin. ôma ta-kî-asici mâmiskôcikâtêwin êkwa mâmawohkamâtowin isi mâskôt wiyasiwêwin nawasônikêwina ta-nistawinikâtêk mîna pakitinêwin isi ayaskîmow ta-âpacihtâcik tipêyihcikêwin êwako ohci nakatohkâtamowin ohci kwayaskwâtisiwin.

7.2 kânata ta-âhkami nîsôhkamâkêw asici ayaskîmow tipahamâtowin mâmawohkamâtowina ta-kikinikâtêk kwayaskwâtisiwin-nisitohcikâtêw isi ayaskîmow mastaw tipahamâtowina nâkatêyihtamowina.

7.3 kânata êkwa ayaskîmow ta-âpacihtawak ôma ICPC isi itâpacihcikan kiki kikinikâtêwin, wîhtamâkêwin ohci, pisiskêyihtamowin mîna nâkatawâpahcikâtêwin ayaskîmow-nisitawêyihtâkosiwin nêhiyawak kwayaskwâtisiwin oyêyihcikêwin nâkatêyihtamowina.